door

cedgroep

Samenwerken met alle ouders

Aan het einde van het thema ‘Kom bij mij thuis’ [1] organiseren de pedagogisch professionals van Fris een gezamenlijke picknick in de tuin van de opvang. De ouders van de kinderen zijn uitgenodigd. Terwijl iedereen op kleedjes in het gras zit, zingen de kinderen een liedje dat ze tijdens het thema hebben geleerd. Daarna laten ze de fotocollages van hun families zien die ze samen met hun ouders thuis hebben gemaakt. De ouders luisteren en kijken mee, stellen vragen over de collages en praten met de kinderen over hun gezin. De gezamenlijke activiteit creëert een fijne sfeer en versterkt de band tussen thuis en de opvang. Zo worden ouders actief betrokken bij de afsluiting van het thema. De kinderen en hun ouders maken zo kennis met elkaar, diversiteit, andere culturen, gewoontes etc.

Eva van der Panne – CED Groep

Patricia Bourgonje – CED groep

Ouderbetrokkenheid vormt de brug tussen thuis en de opvang of basisschool. Ouderbetrokkenheid bestaat uit ouderparticipatie (wanneer ouders meedoen aan activiteiten) en thuisbetrokkenheid [2]. Wanneer ouders actief betrokken worden bij wat hun kind leert en ervaart, krijgt de ontwikkeling extra betekenis en samenhang. Die betrokkenheid is dus van grote waarde in de eerste levensjaren. Waarom is die betrokkenheid zo belangrijk? En hoe kun je deze samenwerking met alle ouders aangaan?

Omgeving en hechting

Ouders zijn de eerste en belangrijkste opvoeders van hun kind. Wanneer ouders actief betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun kinderen, heeft dat een positief effect op hun leerprestaties, motivatie en welbevinden [3]. In de kinderopvang en in voorschoolse programma’s is ouderbetrokkenheid daarom geen aanvulling, maar een essentieel onderdeel. In de ideale situatie is er sprake van een didactisch partnerschap. Dit houdt in dat de pedagogisch professionals en ouders de verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van het kind delen.

Een belangrijk aspect daarbij is de hechting. Hechting vormt namelijk de basis voor het leerproces van jonge kinderen: een kind dat zich veilig en geborgen voelt, staat open om te ontdekken en zich te ontwikkelen. Wanneer een kind ziet dat ouder en pedagogisch professional met elkaar in gesprek zijn, versterkt dit het gevoel van veiligheid doordat het de verbinding met zowel de ouder als de professional voelt. Deze gezamenlijke binding, door een goede ouderbetrokkenheid, biedt een stevige basis van waaruit het kind kan groeien en leren.

Ouderbetrokkenheid als succesfactor

Uit onderzoek komt naar voren dat ouderbetrokkenheid één van de belangrijkste succesfactoren is voor VE-programma’s [4]. Ouders beschikken over unieke kennis over hun kind, die je als pedagogisch professionals helpt om een afgestemde en stimulerende aanpak te bieden in de opvang- of schoolsituatie [5].

Ouderbetrokkenheid is echter meer dan alleen de overdracht tijdens breng- en haalmomenten, maar draait vooral om het stimuleren van samenhang van de algehele ontwikkeling van het kind. Activiteiten zoals samen voorlezen, zingen, tellen of eenvoudige spelletjes spelen, dragen sterk bij aan de taal- en cognitieve ontwikkeling van jonge kinderen. Recente inzichtenlaten daarnaast zien dat ouderbetrokkenheid niet alleen de cognitieve ontwikkeling stimuleert, maar ook de sociale en emotionele groei van kinderen versterkt, vooral bij kinderen uit kwetsbare gezinnen [5] [6]. Een gezamenlijke aanpak vraagt om meer dan activiteiten op de opvang of school: door ouders thuis te stimuleren om liedjes, voorleesboeken en spelletjes te gebruiken die aansluiten bij het thema, worden leerervaringen verdubbeld, zo blijkt uit onderzoek [6].

Ten slotte draagt ouderbetrokkenheid bij aan een soepele overgang van kinderopvang naar basisschool. Dus voor jou is het belangrijk om ouders tijdig mee te nemen in wat er gaat veranderen zodra hun kind naar school gaat, zodat zij hun kind goed kunnen ondersteunen in deze overgang [7].

Alle ouders bereiken

In de praktijk blijkt het echter een uitdaging om specifiek die ouders te bereiken die je er het liefst bij zou willen betrekken. Veel kinderopvangorganisaties en scholen worstelen hier herhaaldelijk mee. Maar hoe komt dat eigenlijk?

Uit een groot aantal onderzoeken [8] blijkt dat de volgende factoren bepalen of een ouder wel of niet betrokken wil/kan zijn:

• De competenties van ouders: geloof in eigen kunnen, inhoudelijke kennis en vaardigheden en kennis die zij hebben van het kinderopvang- of schoolsysteem.
• De rolopvatting van ouders: wat hoort volgens hen bij de verantwoordelijkheid van de kinderopvang of school en wat bij de verantwoordelijkheid thuis.
• De eigen ervaringen van ouders: hoe hebben zij vroeger de kinderopvang of schoolperiode ervaren?
• De wensen en behoeften van ouders, de opvatting over het nut van ondersteuning thuis en de invloed van ouders op het leren en de perceptie die ouders hebben van de uitnodigende houding van de kinderopvang of school.
• De ambities en verwachtingen die ouders voor het kind hebben.
• Het plezier in betrokkenheid en de mogelijkheden die ze hebben om betrokken te zijn (tijd, energie, communicatiemiddelen).

Dit zijn best veel factoren om rekening mee te houden. Het vraagt om een inclusieve benadering om ouders met verschillende culturele en taalkundige achtergronden erbij te betrekken. Maar hoe kun je er toch voor zorgen dat ouders betrokken zijn en blijven bij wat hun kind in de kinderopvang of op school beleeft?

Tips

Wetenschappelijke literatuur biedt een aantal onderbouwde strategieën om ouders beter te bereiken en te betrekken:

• Samenwerken met ouders start met contact maken, oprechte belangstelling, respect voor ouders, vertrouwen winnen [8]. Houd regelmatig samen met ouders een evaluatie van de gebruikte aanpak, zodat aanbod en wensen steeds beter op elkaar worden afgestemd [10][11]. Begin hier al mee tijdens het kennismakingsgesprek door wederzijdse verwachtingen met elkaar te bespreken.
• Zet thuisbezoeken in, waarbij samen met ouders doelstellingen worden bepaald en praktische tips worden gegeven [9]. Huisbezoeken zijn ook nuttig om te zien hoe de thuissituatie is, waar je dus als opvang of school bij aan kunt sluiten.
• Gebruik meertalige communicatie en beeldmateriaal: bijvoorbeeld pictogrammen, korte video’s en eenvoudige taal in alle contactmomenten [10].
• Wees je als team bewust van beelden over ouders en eventuele vooroordelen. Maak iedere ouder bewust van het belang van wat zij thuis kunnen betekenen voor de ontwikkeling van hun kind: spelen, meenemen naar bibliotheek, speelotheek, taal bij routines, belang van eigen taal, voorlezen. [8]
• Neem vaste momenten in je themaplanning op om aandacht aan ouderbetrokkenheid te besteden. Zorg dat je de ouders bij ieder thema betrekt en evalueer dit regelmatig.
• Benut de diversiteit in de groep. Zo stimuleer je dat kinderen en ouders elkaars verschillen leren waarderen en ontstaat er een veilig inclusieve omgeving, waarin iedereen zich gezien voelt.

Referenties