Waarom meertalige kinderen talen mixen (en waarom dat helemaal niet erg is)

Vera Snijders, Universiteit Utrecht

Je vraagt iets, en een kind geeft antwoord in een andere taal. Of een kind gebruikt Nederlandse woorden in een zin in een andere taal. Als je zelf een meertalig kind hebt of regelmatig met meertalige kinderen werkt, herken je deze situaties vast wel. Dit gedrag, ook wel taalmixen of code-mixing genoemd, roept soms vragen of zorgen op bij ouders, zorgprofessionals en pedagogisch professionals. Uit onderzoek weten we dat kinderen niet mixen omdat ze in de war zijn, maar dat het juist een heel normaal onderdeel is van meertalige ontwikkeling. Maar waarom mixen meertalige kinderen eigenlijk hun talen?

Wat is taalmixen?

Taalmixen is het gebruiken van twee of meer talen in hetzelfde gesprek of in dezelfde zin. Bijvoorbeeld: Een Turks-Nederlands kind zegt: “Ik ga straks elma eten”. Of een Engels-Nederlands kind zegt: “my plekjes were wisseled”. Of een Pools-Nederlands kind antwoordt in het Nederlands als de moeder in het Pools praat. Taalmixen is een heel normaal en veelvoorkomend verschijnsel bij meertalige mensen en dus ook kinderen.

Waarom mixen kinderen hun talen?

In het “Children and Language Mixing (CALM)” onderzoek bestuderen we taalmixen. In een recent gepubliceerde studie zijn de resultaten van 80 verschillende onderzoeken samengenomen [1]. Daaruit blijkt dat taalmixen niet willekeurig is. Er zijn een aantal patronen te zien:

1. Omgevingsfactoren
   Over het algemeen passen kinderen hun taalgebruik aan hun omgeving aan. Dat betekent bijvoorbeeld dat kinderen meer mixen in een omgeving waar anderen ook meerdere talen spreken, dan in een omgeving waar anderen maar één taal spreken. Tegelijk zien we dat kinderen wel vaker mixen in hun thuistaal (bijvoorbeeld: I want a koekje) dan de taal van de samenleving (zoals het Nederlands in Nederland) (bijvoorbeeld: Ik wil een cookie). Kinderen mixen ook vaker in de taal die ze minder vaak horen. Daarnaast mixen kinderen meer in informele situaties, zoals bijvoorbeeld thuis, dan in formelere situaties, zoals op school.
2. Taalvaardigheidsfactoren
   Daarnaast speelt de taalvaardigheid van kinderen een rol. Over het algemeen mixen kinderen vaker als ze de taal spreken waarin ze de minste woorden kennen. Ze ‘lenen’ dan woorden uit hun andere taal, waarin ze deze woorden wel kennen. Voor grammaticale vaardigheden ligt dit anders. Wanneer kinderen betere grammaticale vaardigheden hebben in een taal, weten ze beter hoe ze volgens de regels van beide talen grammaticaal correct kunnen mixen, en mixen ze soms juist meer in de taal waarin ze meer vaardig zijn.
3. Cognitieve factoren
   Volgens bepaalde theorieën zouden cognitieve vaardigheden, zoals kunnen switchen en negeren van afleiding, een rol spelen bij taalmixen. Dit is nog niet vaak onderzocht en er zijn dan ook geen duidelijke patronen te vinden. We weten dus nog niet goed welke rol cognitieve vaardigheden spelen in het mixen van talen. Hier doen we op dit moment verder onderzoek naar binnen het CALM onderzoek.

Tips voor ouders en professionals die met meertalige kinderen werken

Taalmixen is een natuurlijk onderdeel van meertaligheid. Als ouder of professional hoef je je dus geen zorgen te maken over taalmixen. Leg de focus op goede communicatie. Het belangrijkste is dat kinderen zich goed kunnen uiten. Taalmixen kan kinderen soms juist helpen zich te uiten wanneer ze bepaalde woorden niet kennen in een taal. Op het moment dat kinderen hun talen mixen, bijvoorbeeld omdat ze niet op het woord in het Nederlands kunnen komen, kun je bijvoorbeeld wel de zin met het Nederlandse woord herhalen. Daarmee kun je kinderen ondersteunen in het vergroten van hun woordkennis. Als je de meertalige ontwikkeling van kinderen wil ondersteunen, bekijk dan ook eens de volgende tips:

• Zorg voor een rijke taalomgeving: Geef kinderen de kans om beide talen vaker te horen en te gebruiken, in verschillende contexten, door ook ruimte te bieden aan de thuistaal. Je kan zelf bijvoorbeeld de thuistaal van kinderen gebruiken door het aanbieden van online voorleesboeken en liedjes in verschillende talen. Daarnaast kun je ouders nog tips geven om de thuistaal in specifieke situaties te gebruiken. Ze kunnen bijvoorbeeld naar meertalige clubs gaan of activiteiten doen waarin het gebruik van de thuistaal op een leuke manier wordt gestimuleerd. Daarnaast kunnen ouders ook boeken voorlezen in de thuistaal of samen media bekijken in de thuistaal.
• Informeer ouders: Laat ouders weten dat zij een belangrijke rol spelen in de taalontwikkeling van hun kind. Als ouders aangeven dat ze het belangrijk vinden dat kinderen ook de thuistaal spreken, kun je hen de volgende adviezen meegeven:
  • Geef ruimte aan beide talen: Moedig het gebruik de thuistaal aan, ook als er gemixt wordt. Ouders kunnen hun kind bijvoorbeeld eens een complimentje geven wanneer ze van de thuistaal gebruik maken. Daarmee geven ze positieve aandacht aan de thuistaal en moedigen ze hun kind aan om vaker met zelfvertrouwen gebruik te maken van deze taal. Een complimentje kan kinderen zo helpen om de thuistaal te omarmen.
  • Gebruik de thuistaal actief: Ouders kunnen kinderen stimuleren om de thuistaal actief te gebruiken, dus te spreken, benoemen en vertellen in de thuistaal. Als ouders de thuistaal meer willen gaan gebruiken, kan het helpen om thuis bewuste afspraken te maken over het gebruik van de thuistaal. Laat ouders bijvoorbeeld afspraken maken over de hoeveelheid of momenten waarop de thuistaal en het Nederlands gebruikt worden. Geef ook aan dat ouders hier niet te streng in moeten zijn. Mixen kan en mag op deze momenten nog steeds voorkomen.

Wil je meer weten over het mixen van talen en het stimuleren van (thuis)talen, lees dan ook eens deze artikelen:

Jonge kinderen taalsponzen? No way!

Mixen van talen, een goed idee?

Taalaanbod thuis bij peuters

Referenties